Jak wygląda codzienność edukacji domowej „od kuchni”? Czy to trudna decyzja? I co z socjalizacją dzieci? Na te i wiele innych pytań odpowiada Jadwiga Figura mama piątki dzieci, która dzieli się swoim doświadczeniem i podejściem do wychowania oraz edukacji.

Kim jest nasza rozmówczyni?

Jadwiga Figura jest z wykształcenia inżynierem logistyki, a z praktyki mamą pięciorga dzieci. Edukacja domowa pojawiła się w jej życiu dopiero wraz z macierzyństwem. Jak sama przyznaje, wcześniej nawet nie wiedziała, że taka opcja istnieje. Do tej ścieżki doprowadziły ją stopniowo wybory związane z bardziej naturalnym stylem życia od pieluch wielorazowych, przez chustonoszenie, aż po poród domowy.
– „Naturalną konsekwencją było to, że trafiliśmy do środowiska, w którym edukacja domowa jest częstym wyborem.”

Skąd decyzja o edukacji domowej?

Decyzja dojrzewała stopniowo. Pierwsze refleksje pojawiły się, gdy najstarsze dziecko miało około 2,5 roku. Rodzina spróbowała dwóch przedszkoli mimo że były to polecane, prywatne placówki, nie spełniły ich oczekiwań.

Najważniejsze powody wyboru edukacji domowej, które wymienia Pani Jadwiga:
– możliwość pełnego dopasowania edukacji do dziecka,
– zbyt duża liczba dzieci na jednego opiekuna w placówkach,
– kwestie finansowe,
– potrzeba budowania bliskiej relacji z dzieckiem.
– „Nie chciałam, żeby moje dzieci musiały się dostosowywać do systemu chciałam dostosować edukację do nich.”

Reakcje otoczenia

Decyzja spotkała się głównie ze zdziwieniem.
– „Kto normalny chce siedzieć z własnymi dziećmi w domu zamiast iść do pracy?”
Jednak dla Jadwigi było to spójne z jej sytuacją życiową i wartościami.

Jak wygląda nauka w domu?

W edukacji domowej w tej rodzinie nie ma sztywnego planu dnia. Nauka jest elastyczna i dostosowana do rytmu dnia, pory roku czy aktualnych zainteresowań dziecka.
Kluczową rolę odgrywa obserwacja tzw. „okresów sensytywnych” momentów, w których dziecko naturalnie interesuje się danym obszarem.
– “Jeśli dziecko chce uczyć się liter idziemy w litery. Jeśli nie robimy coś innego.”
Jednocześnie wprowadzany jest element odpowiedzialności
– „Jeśli coś zaczynamy, to staramy się to kończyć.”

Nauka przez codzienność

Edukacja nie ogranicza się do „siedzenia przy biurku”. Jest obecna w codziennych sytuacjach w sklepie gdzie można policzyć produkty, w samochodzie gdzie nasza rozmówczyni zachęca do obserwacji świata i opowiada o nim, ale także w domu przez różne rozmowy, czytanie książek czy słuchania muzyki.
To podejście przynosi efekty – syn Jadwigi nauczył się czytać w sposób, który najlepiej odpowiadał jego stylowi (literowanie), mimo że początkowo próbowano innych metod, bardziej zalecanych jednak:
– „To był moment, kiedy zrozumiałam, że metoda jest mniej ważna niż dziecko.”

Indywidualne podejście do każdego dziecka

Jednym z największych atutów edukacji domowej jest możliwość dopasowania nauki do konkretnego dziecka. W rodzinie Jadwigi każde dziecko rozwija się inaczej jedno szybciej rozwija kompetencje społeczne, inne ma zdolności techniczne, kolejne skupia się głównie na rozwoju fizycznym.
– „Nie porównuję dzieci między sobą porównuję je tylko po to, żeby lepiej dobrać metody nauki.”

A co z socjalizacją?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Jadwiga podchodzi do tego tematu inaczej niż system szkolny dzieci mają kontakt z rodzeństwem w różnym wieku, funkcjonują wśród dorosłych, budują relacje w naturalnym środowisku (rodzina, znajomi).
– „Grupa rówieśnicza jest sztuczna w prawdziwym życiu funkcjonujemy wśród ludzi w różnym wieku.”
Rodzina świadomie buduje też swoje otoczenie – tzw. „wioskę wsparcia” złożoną z osób o podobnych wartościach.

Rady dla rodziców rozważających edukację domową

Na podstawie swojego doświadczenia Jadwiga wskazuje trzy kluczowe obszary:

1. Wspólne wartości
Najpierw rodzice powinni ustalić co jest dla nich najważniejsze, jakie mają cele wychowawcze, gdzie są granice kompromisu.

2. Finanse
Edukacja domowa wymaga realnej analizy kto zarabia więcej, z czego można zrezygnować, jak zorganizować budżet.

3. Podział obowiązków
Warto jasno ustalić kto odpowiada za edukację, czy obowiązki są dzielone, kto zajmuje się konkretnymi obszarami (np. sport, nauka).
– „To nie jest kwestia płci, tylko zdrowego rozsądku i sytuacji życiowej.”

Czy coś ją zaskoczyło?

Największym zaskoczeniem był poziom rozwoju dziecka.
– „Nie spodziewałam się, że w zerówce będziemy realizować materiał z trzeciej klasy.”
Ale równie ważna była inna lekcja
– „Każde dziecko jest inne i rozwija się w swoim tempie i to jest w porządku.”

Najważniejsza myśl na koniec

Rozmowa kończy się wyjątkowo trafną metaforą
–  „Dziecko nie jest budynkiem, który się buduje. Dziecko jest kopalnią odkrywkową.”
To zdanie dobrze podsumowuje podejście do edukacji domowej jako procesu odkrywania potencjału, a nie jego narzucania.

Kilka słów od Fundacji Edukacji Domowej

Historie takie jak ta pokazują, że edukacja domowa nie jest jednym, uniwersalnym modelem to droga, którą każda rodzina tworzy na własnych zasadach, w oparciu o swoje wartości, możliwości i potrzeby dzieci. W Fundacji Edukacji Domowej każdego dnia spotykamy rodziców na różnych etapach tej decyzji od pierwszych wątpliwości, przez organizację codzienności, aż po kolejne lata nauki i rozwoju dzieci. I choć te historie są różne, łączy je jedno świadomy wybór i zaangażowanie w budowanie relacji oraz środowiska, w którym dziecko może rozwijać się w swoim tempie. Edukacja domowa to nie tylko sposób realizowania obowiązku szkolnego. To przede wszystkim przestrzeń do bycia razem, do poznawania dziecka i towarzyszenia mu w odkrywaniu świata. Jeśli jesteś na początku tej drogi pamiętaj, że nie musisz wiedzieć wszystkiego od razu. Warto zadawać pytania, szukać wsparcia i krok po kroku budować rozwiązanie dopasowane do Waszej rodziny. Jesteśmy po to, żeby w tym towarzyszyć.