Czym jest zabawa malarska według Arno Sterna?


„Zabawę trzeba traktować poważnie, bo nie istnieje lepsza metoda uczenia się”.

Arno Stern, francuski pedagog, całe swoje życie poświęcił tej zasadzie, dzięki czemu wypracował innowacyjną metodę zabawy malarskiej. Według Sterna każde dziecko ma wrodzoną potrzebę zabawy i pragnienie wyrażania swojej ekspresji i spontaniczności przez rysunek.

Arno Stern zauważył, że dzieci, kreśląc pierwsze ślady na papierze, wykonują podobne figury (niezależnie od środowiska, w jakim przebywają). Pedagog podjął się obserwacji śladów pozostawionych na papierze przez dzieci. Podobne figury i kształty przedstawiane przez dzieci nazwał formulacją. Kształty te (czyli pozostawiony ślad) mogą mieć związek z pierwotną pamięcią dziecka sięgającą okresu prenatalnego.

Według Arno Sterna zabawa malarska powinna być nastawiona na indywidualizm dziecka, co oznacza zachowanie niezależności od opinii, sugestii i spostrzeżeń dorosłego. Wskazówki do zabawy malarskiej według Arno Sterna są następujące:

– dzieło dziecka nie powinno mieć narzuconego tematu – powinno uwidaczniać naturalną ekspresję i spontaniczność dziecka,
– to dorosły często sugeruje dziecku, że rysunek coś przedstawia (dla dziecka może być jedynie wyrażeniem stanu emocjonalnego lub zabawą), dlatego bardzo ważne jest, aby nie zadawać pytań typu: „Co to jest?”, „Co chciałeś/aś przedstawić?”,
– nie należy oszczędzać na materiałach plastycznych – dzieło dziecka powinno być traktowane tak samo jak dzieło dorosłego,
– malowanie nie jest kwestią jedynie talentu, ale jest naturalną potrzebą wyrażenia siebie.

Zadaniem dorosłego jest traktowanie twórczości dziecka z powagą i szacunkiem. Ważne jest, aby nie zadawać pytania o to, co przedstawia obraz (często to właśnie dorośli chcą przypisać mu określone obiekty). Chwalenie rysunku (czy też śladu) dziecka na papierze również nie jest wskazane, ponieważ dziecko zapamięta pochwałę i będzie malowało w taki sam sposób. Nieszczere i zdawkowe komplementowanie śladów zostawionych przez dziecko często prowadzi do ograniczenia jego kreatywności, dlatego też należy po prostu pozwolić dziecku się bawić i powstrzymać się od komentarzy czy sugestii.

Według Sterna należy wesprzeć dziecko (jeżeli samo poprosi o pomoc). Głównym zadaniem dorosłego jest natomiast nie przeszkadzać mu w procesie twórczym i nie komentować dzieła.
Podstawową zasadą zabawy malarskiej jest przyjęcie stanowiska, że dziecko nie maluje po to, by coś przedstawić (jest to perspektywa dorosłego), ale po to, by podjąć spontaniczną zabawę.

Malowanie może stać się prawdziwą zabawą tylko wtedy, gdy pozostanie wolne od oceny.

Jeżeli temat zabawy malarskiej Was zainteresował, koniecznie sięgnijcie po książkę Arno Sterna Odkrywanie śladu. Czym jest zabawa malarska.

Opracowała: Aneta Sarnowska-Frank

Co zrobić, żeby dziecko polubiło poezję?


Wesprzyj kreatywność swojego dziecka – namaluj z nim… wiersz.

Poezja jest ważną i piękną częścią kultury. Rozwija w dziecku poczucie piękna i estetyki. Jest również pretekstem do rozmowy o pięknie i wartościach. Poezja niestety często wydaje się trudna i niezrozumiała, a niekiedy nawet nudna i niepotrzebna. Istnieją różne metody pomagające dziecku odkryć poezję i doświadczyć jej na swój własny sposób.

Jedną z nich jest przekład intersemiotyczny. Polega on na zamianie jednego systemu znaków na inny. W praktyce może być to zamiana przekazu słownego (np. wiersza, fragmentu opowiadania) na plastyczny (np. rysunek, rzeźba). Metoda przekładu intersemiotycznego dotyczy różnych systemów znaków – także ruchowych (tj. gest, drama) i dźwiękowych. W przypadku przekładu przekazu słownego na plastyczny należy pamiętać, że metoda ta nie polega na stworzeniu ilustracji do wiersza, ale jest oddaniem ekspresji dziecka – jego emocji, przemyśleń, obrazów, jakie pojawiają się w wyobraźni podczas czytania utworu.

Przekład intersemiotyczny stosowany jest jako metoda pracy z tekstem literackim. Polega na przeanalizowaniu tekstu literackiego i wyrażenia komunikatu w nim zawartego za pomocą innego środka wyrazu – barwy, kształtu, dźwięku, gestu. Zadaniem dziecka po przeczytaniu utworu literackiego jest oddanie swoich uczuć, emocji i przemyśleń za pomocą innego rodzaju komunikatu, np. plastycznego. Ilustracja powinna być wykonana w formie zabawy, bez narzucania dziecku konkretnych wskazań do pracy. Ważne jest, aby wykonana praca była efektem samodzielnych przemyśleń i osobistego spotkania z tekstem (nawet jeżeli tekst wydaje się dziecku trudny i niezrozumiały).

Dopiero wykonana przez dziecko praca (lub scenka, film) staje się podstawą do dyskusji nad tekstem. Autor niezwykłej pracy może zaprezentować swoje dzieło, wyjaśniając motywację użycia konkretnych środków wyrazu. Warto również zadawać dziecku pytania, np. o intensywność i dobór kolorów, o poszczególne elementy zamieszczone w wykonanej pracy. Dzięki temu dziecko samo ma możliwość zastanowienia się, dlaczego tekst wywarł określone wrażenie.

Przekład intersemiotyczny jest rozumieniem tekstu przez własne doświadczenie. Dziecko ma możliwość wyrażenia swojej ekspresji i wrażeń bez wcześniejszego interpretowania dzieła literackiego. Dzięki temu możliwe jest podkreślenie indywidualizmu dziecka i wartości jego osobistego spojrzenia na tekst. Przekład intersemiotyczny stwarza również okazję do wyrażenia spontanicznej ekspresji.

Wyrażenie tekstu za pomocą innego środka przekazu ma wiele zalet. Poza rozwijaniem kreatywności i  wyobraźni dziecka jest również metodą kształcącą sprawność językową. Czytanie i analizowanie różnych kodów pozajęzykowych rozbudza chęć wypowiedzi i argumentacji.

Przekład intersemiotyczny stanowi również świetną zabawę zarówno dla dzieci, jak i rodziców. Im mniej oczywisty jest tekst, tym więcej pola do działania można zostawić małemu artyście. Rodzice mogą natomiast wesprzeć swojego twórcę, wybierając i czytając odpowiedni tekst oraz prowadząc dyskusję po wykonaniu pracy plastycznej. Taka forma pracy z tekstem sprawia, że poezja staje się przestrzenią kreatywnej zabawy, a nie niezrozumiałym tekstem, który można czytać jednym z góry ustalonym kluczem interpretacyjnym.

Gorąco zachęcamy do wypróbowania przedstawionej metody, biorąc udział w konkursie Fundacji Edukacji Domowej.

Szczegóły konkursu znajdują się poniżej:

Konkurs plastyczny „Jesień malowana słowami”!

 

Opracowała: Aneta Sarnowska-Frank